Diego Cevallos
Meksika’nın güneyinde Oaxaca’da toplanan 350’den fazla sosyal grup dört aydan uzun bir süredir şehri işgal altında tutuyor. Sokaklarda, parklarda kamp kuran bu gruplar kurdukları halk meclisleriyle, ele geçirdikleri radyo istasyonlarından yaptıkları yayınlarla şehri idare ediyor. Kendi kolluk kuvvetleri etrafı gözetiyor.
Öğretmenlerin maaş artışı için başlattıkları sıradan bir grev, hükümet görevlilerinin azlini, köklü değişiklikler ve eyalet valisinin görevden uzaklaştırılmasını isteyen toplumsal bir harekete dönüştü. Oaxaca, komşu eyaletler Chiapas ve Guerrero ile beraber, Meksika’nın en yoksul eyaletlerinden biri.
Ama şimdi eylemciler Başkan Vincente Fox hükümetinin kaba kuvvet kullanması tehlikesiyle karşı karşıya.
Oaxaca Halk Meclisi -İspanyolca kısa adı APPO- üyesi 25 yaşındaki öğretmen Ramiro Esperanza Interpress Haber Ajansı’na, “Başkaldırı örgütlü halk hareketidir ve burada olanlar da bir halk ayaklanması hareketidir” dedi. “Ama biz sorunların kurumlar arasında, silah kullanmadan çözümlenmesini istiyoruz. Kan dökülmesini istemiyoruz.”
22 Mayıs’tan beri Oaxaca’da eylemcilerin kurduğu onlarca kamplardan birinde kalan Esperanza APPO’nun kalıcı olduğunu ve başka eyaletlere de yayılacarını söyledi.
Biz konuşurken çocuklar dışarıda oynuyor ve uzaktan sokaklarda dolaşan bir kamyon hoparlörünün devamlı tekrarladığı “Örgütlü Bir Halk Asla Yenilmez” sloganı işitiliyor.
Şehrin etrafında binlerce polis toplanmış ve yüzlerce kara ve deniz askeri eyaletin Pasifik Kıyısına çıkartma yapmaya hazırlanıyor. Esperanza, “Yakında saldırı bekliyoruz ama karşı koyacağız”, diyor.
APPO Kampları molotof kokteyli yapmak için depolanmış yüzlerce şişe ve birçoğu sopalarla, sapanlarla silahlanmış eylemciyle dolu. Kum torbaları, taş, metal parçaları ve yanık otobüslerle yapılan koruma duvarları arkasında yerel siviller nöbet tutuyor.
Gündüzleri her şey sakin, binlerce insan hiçbir engellemeyle karşılaşmadan kamplar arasında serbestçe dolaşıyor. Ama, geceleri geçit yolları kapatılıyor ve fişek, radyo ve cep telefonlu “topiles” (gönüllü sivil korucular) devriye gezmeğe başlıyor.
Kamplardaki eylemciler birlik içinde, şiddet kullanmayı reddediyor. şikayetleri geceleri, görev dışı polis diye tanımladıkları, bazı düzensiz silahlı grupların kendilerine ateş açmaları.
Aynı zamanda, eylemcilere göre liderlerden bazıları hukuksuzca tutuklandı.
APPO Meksika Başkanı Fox’un Mexico City’de yapılmasını istediği toplantuya katılmayı reddettiğinden beri, federal askerlerin harekete müdahale olasılığı arttı. Oaxaca’dan işadamları, politik liderler, “ana-babalar” ve katolik kilisesi de toplantıya davet edilmişti.
Hükümet toplantıda, seçmenlere eyalet valisini görevden alan referandum hakkını veren yasa dahil, Oaxaca’da gerekli kurumsal reformların tartışılacağına söz vermişti.
Fox 1 Aralık’ta hükümeti kendi partisi Ulusal Hareket’ten (PAN) olan yeni başkan Felipe Calderon devretmeden önce uyuşmazlığı sona erdirmeğe kararlı.
Fox konuşarak anlaşma olanağı ortadan kalkarsa,
Esperanza, “Yapmak istedikleri forum sadece bir numara çünkü davetliler Oaxaca halkını temsil etmiyor. Askeri güç kullanmayı haklı göstermek istiyorlar”, dedi.
APPO ve hükümet arasında son birkaç ay içinde üç başarısız görüşme girişimi oldu.
APPO’nun başlıca talebi Meksika’da 1929’dan 2000 yılına kadar iktidar olan Kurumsal Devrimci Parti’den (PRI) Oaxaca eyalet valisi Ulises Ruiz’in istifa etmesi.
Ruiz’e karşı olanlar onun 2004 yılında seçimi hile ile kazandığını söylüyor. Onu yolsuzlukla, insan hakları ihlali ile suçluyor ve eyaleti zorbaca idare ettiğini, protestolara vahşice saldırdığını, ve muhalefeti susturması için polisin paramiliter gruplar kurmasına göz yumduğunu ileri sürüyor.
Oaxaca’da birçok bina duvarında “Fuera Ulises Ruiz asesino” (Katil Ulises Ruiz Duvarı) yazılı.
Federal hükümetin valileri görevden alma yetkisi yok. Ancak Ulusal Senato valiyi suçlayarak azil sürecini başlatabilir. Ancak, PAN ve PRI milletvekilleri buna karşı çıkıyor.
APPO’nun ele geçirdiği dört radyo istasyonu geçen Çarşamba, gün boyunca federal asker ve polisin şehre girmek üzere olduğunu yayınladı.
Hareket’in bir sözcüsü hazirandan beri APPO’nun kontrolünde olan La Ley radyo istasyonundan “Companeros (yoldaşlar), kimsenin ölmesini istemiyoruz, ama eğer hükümet bunu istiyorsa, biz kayıp vermeğe hazırız”, diye seslendi. (Çarşamba günü APPO işgal ettiği istasyonlardan birini terk etti.)
Bununla beraber, Esperanza, “Ateş ederek gelirlerse, burayı terk etmekten başka seçeneğimiz yok ama geri geliriz. Çocuklarımızı tehlikeye atmamız anlamsız. Ben de burada ölmek istemiyorum”, dedi.
Marxist-Leninist Devrimci Cephesi’nden genç bir ilkokul öğretmeni, “Eğer liderleri tutuklamak istiyorlarsa, Oaxaca’nın etrafına yüksek bir duvar dikip hepimizi tutuklasınlar daha iyi olur çünkü savaşmayı bırakmayacağız” dedi.
Çatışma, Ulusal Eğitimciler Sendikasına bağlı Oaxaca Öğretmen Sendikası Şube 22’nin, maaş artışı isteyerek 22 Mayıs’ta greve çıkmasıyla başladı.
Öğretmenlerin şehir merkezinde kurdukları kamp 14 Haziran’da zor kullanarak kaldırılınca, başka gruplar da grevi desteklemeğe başladı ve APPO oluştu.
Sivil kuruluş Oaxaca İnsan Hakları Ağı raporuna göre, “Öğretmenlerin grevi sendikal bir hareketten geniş kapsamlı, halkın çeşitli sosyal yakınmalarını aksettiren bir harekete döndü”.
Network, APPO’nun paramiliter eylemler ve keyfi tutuklamalar suçlamasını doğruluyor ve aynı zamanda Meclis üyelerinin kendilerini desteklemeyen halka karşı şiddet kullandığını ve birkaç kişiyi nerdeyse linç ettirdiklerini söylüyor.
Son haftalarda Oaxaca’da sözüm ona gerilla grupları görülmeye bağlamış. Pazartesi günü de güya bunlardan biri şehirdeki iki bankanın önünde az etkili iki bomba patlatmış.
APPO bu patlamaları üstlenmiyor ve büyük olasılıkla bunu asker çağırmak için bahane olsun diye hükümetin stratejisi olduğunu söylüyor.
Çatışmadan zarar gören iş adamları ve dükkan sahipleri şiddetten Toplumsal Hareketi sorumlu tutuyor. Bazı politikacılar, Fox’un sözcüleri Katolik Kilisesi’nin başta gelenleri de aynı şeyi söylüyor.
Esperanza, “Benim grubum (Devrimci Halk Cephesi) Marksizm-Leninizm’i savunuyor ama şimdi silahlı mücadele zamanı değil. Biz eli silahlı gerilla gruplarının dağlara çıkıp deli gibi ateş etmelerini istemiyoruz. Bugün doğru yol bu değil” dedi.
APPO daha önceleri görüş ve strateji ayrılıkları nedeniyle birbirleriyle çatışan gruplar dahil, farklı eğilimleri olan sol örgütleri kendi çatısı altında bir araya topladı.
Oaxaca 104 milyon nüfuslu Meksika’nın en yoksul eyaletlerinden biri. Oaxaca İnsan Hakları Ağı raporunda buradaki halkın %80.3’ü sağlık koruma hizmetlerinden, sokak aydınlatmasından, kullanma suyundan, asfaltlanmış yoldan yoksun olarak yaşadığını yazıyor.
1996’da bir kısım insan hakları grupları tarafından kurulan Ağ her on Oaxacalıdan sekizinin aşırı yoksulluk içinde olduğunu söylüyor.
Dediklerine göre, eyaletin 3.5 milyon nüfusunun en varlıklı %10’unun geliri en yoksul %10’un gelirinden 13 kat daha fazla.
Ağ, “Bugünkü duruma göre, Oaxaca toplumun önünde iki seçenek var. Ya tutkularından vazgeçip varolan sistemle idare edecek, ya da devleti, insan haklarını garanti edecek bir hükümet kuracak, örgütleyecek ve yapılandıracak şekilde düzeltecek” diyor.
5 Ekim 2006
Common Dreams
[Emine Kunter tarafından Latinbilgi.Net için çevrilmiştir]
