Eski Havana’da bulunan bir incir aağaçının gölgesi altına, ada bir İspanyol kolonisi iken, ” tıp öğrencilerini kurtarmayı denerken kurşuna dizilerek öldürülen adsız Abakua,” beş Afro Kübalının fedakarlıklarını anan bir plaket yerleştirildi.
Adsız kahramanlar Küba’ya Batı Afrika’dan kaçırılan köleler tarafından getirilen yanlış anlaşılan ve ayrımcılığa uğrayan gizli kardeşlik cemiyetinin Abakuá üyesi idiler.
Ulusal tarih kitapları 27 Kasım 1871′de bir İspanyol subayın mezarını tahrip ettikleri gerekçesiyle bir delil olmamasına rağmen idam edilen 8 tıp öğrenci si hakkında yeteri kadar bilgiye sahip. Her yıl Kübalı öğrenciler onların anısına dikilen anıtı ziyaret ederek ölürken suçsuz olduklarını haykıran bu gençleri anıyor.
2006′dan beri düzenlenen 27 Kasım anma törenini organize eden Haydée Santamaría Eleştirel Düşünce ve Gelişen Kültürler Kolektifi ve ayrımcılığa karşı bilinçlenmeyi sağlamaya çalışan siyah örgütü Cofradía de la Negritud koordinatörü Tato Quiñones ancak, resmi tarihçiler onların idamını engellmeye çalışırken öldürülen beş Abakuá’yı görmezden geliyorlar, diye şikayette bulunuyor.
İki örgüt Eleştirel Gözlemcilik isimli bir sivil kuruluş tarafından birbiri ile ilişki halindedir.
Quiñones IPS’e ”O gün siyah ve beyaz 13 genç öldürüldü, bundan dolayı, (beş Abakualı için yapılan plaket’in yanı sıra) üniversite öğrencilerin anısına dikilen anıtı da zaman ayırarak ziyaret edip, bütün kurbanları anıyoruz” dedi.
“Anma, mütevazi bir tören, her iki anma anıtı halen ayrı yerlerde olduğu için tarihsel gerçeklikleri düzeltme meselesidir” dedi.
Quiñones’e göre, nadir olarak Abakuá’nın arkasından saklandığı gizlilik perdesi kaldırılıyor. Resmi gazete Granma, 2009′da yayınlanan bir makalede ve Ernesto “Che” Guevara’nın (1928-1967) bir anma töreninde, ” o gün kanlarını akıtanlar yalnızca vurulan öğrenciler değildi” dedi.
Guevara, “ Kayıtlar, günümüze üstün körü bir şekilde beş siyahın cesetlerinin bulunduğundan söz ediyor ve de onlardan süngülenmiş ve vurulmuşlardı” dedi ve ayrıca, çıkan olaylarda yaralanan İspanyol şahitlerin ifadelerine değindi.
Quiñones ve diğer uzmanlara göre tıp öğrencileri ve beş afrikalı genç adamı anmak için tek bir tören düzenlendiği zaman bu tarihsel bir gelişme olacaktır. Anthropolog María Ileana Faguada IPS’e, “Bundan dolayı öğrencileri anma anıtını ziyaret etmek bizim için önemlidir,”
Plaket bu yıl, 27 Kasım’da, şiir şarkı, danslar ve davullar eşliğinde yerleştirildi. 1871de kurşuna dizilen öğrencileri anmak için yakında bulunan anıta yürümeden önce çok sayıda Havanalı açılışa katıldı.
İçlerinde, aydınlar, yerel halk ve Havana’nın çeşitli bölgelerinden gelen Abakuá üyelerininde bulunduğu 250 kişi törene katıldı. Törene, Abakua müziği “coro de clave” eşliğinde dans eden iki “iremes” — atalarının ruhunu temsil eden iki küçük şeytan — öncülük etti.
Faguada, “Bu beş Abakuálı boyun eğmeyen Kübalı karakterinin bir örneğidir. Başarısız olacaklarını bilmelerine rağmen öğrencileri kurtarmayı denerken kendi hayatlarını feda ettiler. Bu yıllarda bile uğrunda ölümü göze alacak kadar güçlü bir kimliğe ve insanlığa sahip siyah Kübalıların olduğunu gösteriyor,” dedi.
Irk ilişkileri uzmanı Esteban Morales, beş Abakuá’lının hemen hemen unutıulmasının nedeninin, Küba’nın bağımsızlık mücadelesinde yer almalarına rağmen Afrikalı dinler ve onların uygulayacılarına karşı duyulan önyargı olabileceğini düşünüyor.
Abakuá cemiyeti Küba’ya Batı Afrika’nın şimdi, Kameron olarak bilinen bölge ve Nijer nehri arasında bulunan Calabar bölgesinden getirlen köleler tarafından taşındı. Yalnızca erkekler üyeliğe kabul ediliyordu. Cemiyetin inanışları üzerindeki gizlilik perdesi halen kalkmadı.
Quiñones’e göre Abakuá cemiyeti ilk olarak etnik-anthropolog Fernendo Ortiz tarafından 1906′da yayınlanan “Los Negros Brujos” (Siyah Cadılar) kitabında bahs edildi, yazar Küba kültürünün Afrikalı kökenlerini ilk kesif edenlerden biri idi.
Beş Abakulalının tarihsel olaydaki rollerinin tanınmasını savunan doktor Orlando Gutierrez, IPS’e diğer şeylerin yanısıra cemiyet bir karşılıklı yardımlaşma grubudur. Üyeleri katı bir değerler kotuna sahipler, dedi.
1863′de bir Abakuá’lı din adamının beyaz bir adamın gruba katılmasına izin verdiğini ve böylece, cemiyetin Küba’da ilk ”enterrasyoncu” örgüt olduğunu söyledi.
Gutierrez “Siyah ve beyazlar arasında kardeşlik vardı. Söylendiğine göre, kurşuna dizilen sekiz beyaz öğrenciden biri Abakua üyesi idi” dedi.
27 Kasım 1871 tarihi siyah örgütler tarafından önem verilen bir miras olarak oral tarih anlatımı yoluyla günümüze ulaştı. Quiñones ”Bu anmanın bir özgürlük, tanıma ve tarihsel adalet eylemi olmasını istiyoruz” dedi.
Honduras: Feministler Direnişte (Feministas en Resistencia), bir bildiri yayınlayarak merkezi Amerika’da kadınlara karşı artan şiddeti, ve özellikle de Guatemela’da antropolog Emilia Quan Stackmann (33)’ın öldürülmesini kınadı. 
