latin amerikan haber yorum

Arjantin:İşçiler tarafından yönetilen firmalar başarılı

Posted by lahy 11/12/2010

İşçiler tarafından yönetilen firmalar sessizce yaşıyorlar

Marcela Valente

BUENOS AIRES, (IPS) – 2001 sonlarında Arjantin’de yaşanan  mali ve politik krizin  ardından borç denizinde yüzen binlerce şirket sahipleri tarafından terk edildi. Ancak, bunların bazıları işçileri tarafından el konularak yeniden çalışmaya başladı.  Bugün, ekonomi büyürken,  işçiler tarafından yönetilen bu firmalar halen güçlenmeye devam ediyorlar.

Ekim ayında yayınlanan bir araştırmaya göre, günümüzde, toplam 9362 işçiye sahip olan 205 ”kurtarılmış” firma vardır. – 2004’de ise 6900 işçiye sahip 161 firma vardı.-

Bu çalışmanın ana yazarlarından Andrés Ruggeri, ” 2001 ekonomik krizi sırasında bir çeşit can simiti olarak ortaya çıkan bu olgu, ekonomik  büyüme döneminde yok olup gitmek yerine nasıl büyüdü?” diye soruyor.

Ruggeri, IPS’e, ” İşçiler, bir firmanın çalışmaya devam edebilmesi için kendileri tarafından yönetilmesinin geçerli bir alternatif olduğunu” gördüler, ”Bu daha önce düşünülmez bir şey idi” dedi.

“Arjantin’de Kurtarılmış Firmalar-2010”  başlıklı araştırma, Buenos Aires Universitesi Açık öğretim Fakültesinde okuyan bir grup öğrencinin gönüllü çalışmaları ile gerçekleştirildi.

Firmaların detaylı bir incelenmesinin sonucu hazırlanan çalışmanın amaçı bilgi toplayarak işçiler tarafından yönetilen firmaların yönetimini güçlendirecek politikaların formüle edilmesi idi.  Arjantin’in iflas etmiş firmalar tarihinde arasında daha önce de işçileri tarafından yeniden açılan firmalar vardı; ancak, bunlar istisna teşkil eden örneklerdi.

Ancak, 2002-2003 ekonomik krizinin bir sonucu olarak yiyecek, giyim, çelik, ayakkabı ve plastik sektörlerinde, et paketleme fabrikalarında, seramik, cam ve rubber üreticilerinde, grafik tasarım, ulaşım, lokantalar, sağlık firmaları ve hatta beş yıldızlı hotellerde işçiler tarafından yönetilen firmalar hızla çoğaldılar.

Patronlar, arkalarında işsiz işçiler, borçlar ve taşınabilecek ne varsa sökülüp götürülmüş fabrikalar bırakarak – sık sık ödenmemiş vergiler ve dolandırcılık da vardı-  aniden ortadan kaybolduktan sonra,  işçiler firmalara el koydular.

Aylarca ve bazen de yıllarca maaşlarını almamış işçiler tarafından el konulan  firmaların birçoğu üretime devam ediyor ve hatta ihracat bile yapıyorlar.

İşçilerin çoğunluğu kooperatifler kurdular ve kararlar,  işçiler  tarafından yönetilen diğer firmalar ve hükümet kuruluşlarından tavsiye ve destek alınarak meclislerde alınıyor.

Aynı olguya diğer Latin Amerika ülkelerinde de rastlıyoruz.  Açık Fakülete’nin raporuna göre, Brezilya’da 69, Uruguay’da 30, Paraguay’da 20 ve Venezüella’da sayıları giderek artan ”kurtarılmış” firmalar vardır. Ruggeri’ye göre, İspanya’da bu türden örneklere rastlanmaya başlandı.

Bir çokları ekonomi büyüdüğü zaman- 2003-2008 arasında yılda ortalama  yüzde 8.5 hızla büyüdü- bu firmaların sayısın azalacağını ve sadece bazılarının bir dönemin tanıkları olarak yaşayacağını düşündüler. Ruggeri, ancak, ”gelişmeler hiçte böyle olmadı” diyor

Bazen işverenin, başka bir yerde yeniden başlamak için bilerek izlediği stratejinin bir parçası olarak, ekonominin büyüdüğü dönemde bile birçok firma iflas etti. Ruggeri, aralarında yeniden iş bulacak yaşın üstünde olan işçilerinde bulunduğu çalışanların ellerinde hiç birşey olmaksızın kaderlerine terk edildiklerini vurguluyor.

Araştırma, “Kurtarılmış firmalar, emek, ekonomik ve sosyal dünyanın kök salmış gerçeklikleridir; varolmaya ve büyümeye devam edeceklerdir” sonucuna varıyor. Karşılaştıkları zorluklara rağmen, büyük bir kapasiteye sahipler, diyor.

Verilen örneklerden biri 2002-2003 krizi ile ilişkili olan -latex ürünleri ve ağırlıkla balonlar üreten – 2004 yılında iflas etmiş olan Global firmasıdır

Bir Pazartesi günü işe gelen işçiler kapıda, ” yeni bir duyuruya kadar kapalı”  tabelesını buldular.  Komşular onlara kamyonların gelerek hafta sonunda herşeyi taşıdığını söyledi- işverenler bütün makineleri alıp götürmüşlerdi..

Firmanın onlarca işçisi işsiz kaldı. Ancak zorlukları aşmayı başararak işyerini bütün zorluklara rağmen yeniden açmayı başardılar, ve 2005 yılında Global,  32 üyeye sahip “La Nueva Esperanza” (Yeni Ümit) kooperatifine dönüştü.

Arjantin başkentinin varoşlarında bulunan balon fabrikasında 50 yıllık yaşamının 26 yılını çalışarak geçiren Domingo Palomeque bu işçilerden biridir. Ancak şimdi kooperatif de eşit haklara sahip üyelerden biri olarak çalışmaya devam ediyor.

Palomeque, IPS’e ” İlk önce kooperatifi kurduk ve sonra da onların çaldığı makineleri geri aldık” dedi..

Bir grup üniversite araştırmacılarının yaptığı incelemede sık sık sözü edilen problem ham madde   ve makine almak veya uzman işçileri işe almak için kredi bulma zorluklarıdır. Ayrıca, pazar içinde paylarını artırma problemleri de vardır.

La Nueva Esperanza’da problemlerden muaf değildir. Firmanın en fazla neye ihtiyaç duyduğu sorulduğu zaman Palomeque, tereddüt etmeden , ”kredi” diyor; ”işçilerin yerine geçmesi için değil de, daha fazla rekabet avantajına sahip olmak için otomatik makineler almamız gerekiyor’,’ diye ekliyor.

Kooperatifin ürünleri, günümüzde,  yerel pazarda Malezya ve Sİngapur’dan gelen ucuz ithal ürünleri karşısında pahalı kalıyor. “Ürünlerimiz eskiden ucuz idi, ancak artık bu doğru değil” diyor.

Zorluklara rağmen yerel pazarda ürünlerini satmaya devam ediyorlar, ve hatta ihracat bile yapıyorlar. Rapora göre kurtarılmış firmaların yüzde 15’i ürünlerini ihrac ediyor; yüzde 60’sı ise ihrac kapasitesine sahiptirler.

La Nueva Esperanza kooperatifi bazı zorlukları kendine özgü yönetemlerle çözdü: Palomoque, ” Bu kendimizin bulduğu bir çözüm oldu – Brazil, Paraguay, Şili ve Uruguay’a satış yapıyoruz, ancak ürünleri kendimiz ihraç etmiyoruz, müşterilerimiz onların sınır bölgelerindeki Arjantin eyaletlerinde kayıtlarını yaptırıyorlar.” dedi.

”Artık geriye dönüş yok,” diyor, tersine, kooperatif için planları bile var: ” Amaçımız yeni makineler almak, işçiler almak ve büyümeye devam etmektir.”

Kurtarılmış firmaların büyüklükleri farklıdır. Yüzde 75’i, 50’den az işçi çalıştırıyor, sadece bazıları yüzden fazla işçiye sahip ve yalnızca yüzde 2.3’ü, 200’den fazla işçi çalıştırıyor.

Araştırma uyumlu bir kamu politikası ile firmaların desteklenmesini talep ediyor. Ruggeri,  “Devlet daha faal bir rol oynamalıdır, ancak, bu firmaların gelip geçici bir olgu olduğu gibi hatalı bir görüşe sahip oldukları için dengesiz bir şekilde davranıyorlar” diyor.

Son bir kaç yıl içinde hükümet bazı adımlar atarak bu firmalara destek sağladı. Çalışma bakanlığı araclığıyla bir milyondan dolardan fazla bir miktar sübvansiyon olarak dağıtıldı. Ancak bu bir kereliğine yapılan bir uygulama idi. Araştırma, ” kurtarılmış firmalar, düzenli bir şekilde kredi kaynakları bulamazlarsa    varoluşun sınırlarında mücadeleye etmeye mahkumdurlar” sonucuna varıyor. (IPS-Kasım 2010)

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

 
%d blogcu bunu beğendi: