latin amerikan haber yorum

Nueva Canción’un mirası: Patricio Manns ile Görüşme

Posted by lahy 02/01/2011

Eylül 1973’de General Augusto Pinochet tarafından gerçekleştirilen sağcı askeri darbenin ardından dünya Şili’de ki korkunç olaylara tanık oldu. Ancak, darbeden önce müziği yüksek bir bilinç seviyesine çıkaran bir müzik türü vardı. Nueva Canción (Yeni Türkü) Şili ve diğer Latin Amerika ülkelerinin devrimci şarkısı idi, ve  gücünü halka olan sadakatinden ve içerdiği politik ve sosyal değişim mesajından alıyordu.  

Müziğin içerdiği sosyal mesaja – adaletsizliğe, baskı ve diktatörlüklere karşı mücadele- sadık kalan  Nueva Canción akımından bir çok sanatçı ülkeleri sağcı rejmler tarafından ezildiği zaman acı çektiler. Örneğin, Victor Jara, Şili Stadyumunda işkenceye uğradı ve vahşice öldürüldü.

Nueva Canción’nun  güçlü mesajından son derece rahatsız olan Pinochet rejimi bu müzik akımını, devrimci şarkılarla ilişkilendirilen geleneksel müzik aletleri ile birlikte yasaklamaya çalıştı. Önemli şarkıcı ve gruplar, örneğin Inti Illimani, Quilapayun ve Patricio Manns sürgün edildiler.

Günümüzde, Nueva Canción sanatçılarının sayısı azaldı. Şilili şair, yazar, şarkıcı ve şarkı sözü yazarı Patricio Manns,  yapıtları tarihe tanıklık eden az sayıda isimlerden biridir. Günümüzün akımları, kültür ve ideoloji arasında ayrım yapan çağdaş politikaya rağmen Manns,  Nueva Canción’un, evrenselliiğine bağlı kalıyor ve devrimci bir ses olmaya devam ediyor; bu akımın gerekliliğini biliyor ve çok sayıda çalışmaları ile bu hareketi tanıtmaya çalıyor.

Patricio Manns’ın şarkısı De Pascua Lama, 2011’de Şili’de yapılacak olan Vina del Mar festivalinde Şiliyi temsil edecektir. And dağlarının güneyinde bulunan Pascua Lama’da, Barrick Gold Şili ve Arjantin sınırı boyunca uzanan bu bölge de altın üretimine geçmek için ruhsat alalı beri, bu maden projesi anlaşmazlık konusu oldu. Çok sayıda protesto ve dilekçelere rağmen Arjantin ve Şili hükümetleri projeyi onayladılar, bu karar bir çok aileyi gelecekleri konusnda belirsizlik içine soktu. Barrick Gold web sitesinde  Pascua Lama projesinin buzdağları ve çevreyi korumak için 400’den fazla koşulu yerine getireceğini bildiriyor.  Madenin 25 yıl olarak tahmin edilen çalışma süresi içinde bölgede binlerce Şilili’ye iş yaratılacağı duyuruluyor. Barrick Gold, buzdağlarından buzu Şili Arjantin sınırındaki Guanoco buzdağına transfer edeceğini bildirtikten sonra çevrecilerden sert tepki alması üzerine sonra kısmen buzdağlarının altında bulunan altın kaynaklarına dokunmayacağını bildirdi.

Ancak, birçok Şilili bu bildirimlere kuşkuyla bakıyorlar.  Pascua Lama’da bulunan Toro 1, Toro 2 ve Esperanza buzdağları yağmurun azlığından olumsuz etkilenen ve buzdağlarından gelen suya bağımlı olan bu bölgedeki çiftçiler için hayati öneme sahip su kaynakları olarak tanımlanıyor. Şilili çevreci grup Sürdürülebilir Şili(Sustainable Chile)’ye göre Toro 1 ve Toro 2  buzdağları hali hazırda madenlerdeki patlamalardan dolayı zarar gördüler.

Ayrıca,  Huasco vadisinde buzdağlarından gelen sularla dikkatli bir şekilde sulanan bereketli bir vaha vardır. Bu vaha bölgede yaşayan 70.000 kişinin geçim kaynağıdır. Çiftciler sulama için kullanılan suyun madenlerde kullanılacak siyanürden etkileneceğinden korkuyorlar.

Madenciliğin  tarım ile birada yapılamayacağına inanılıyor; bölgede eko sistemin yok edilmesinden, toplumun yerlerinden edilmesinden ve madenlerden gelecek toz nedeniyle buzdağlarının daha çabuk erimesinden korkuluyor.  Buzdağlarının beyaz renki güneşten gelen işığı yansıtıyor ve belki bu süreç tersine çevrilecektir. Sıcaklığı muhafaza edecek olan toz, buzdağlarının hızlı bir şekilde erimesine ve muhtemelen su reservlerinin kurumasına yol açabilir.

Exile of the Cóndor: Transnational Hegemony on the Border: the Mining Treaty Between Chile and Argentina” (Moon, Padilla and Alcayata, Santiago, 2004)’den yapılan bir alıntıya göre,,  Estrecho nehrinin yakınları taş artıkları çöplüğü, madencilik aletlerinin bakımı ve patlayıcıların muhafaza edildiği yerlerdir. Estrecho Nehri bölgede suyun halihazırda kirlenmediği tek su kaynağı olarak biliniyor.

Aynı, bir kaç kuşak öncesinde Nueva Canción halkın askeri diktatörlüğe karşı bir dalga halinde  birleşmesine hizmet ettiği gibi, De Pascua Lama, halkın maden projesi hakkındaki kuşkularını dile getiriyor.  Nueva Canción’a duyulan ihtiyaç kaybolmayacaktır.  Görüşmemiz sırasında Patricio Manns’ın söylediği gibi ayrıca, insanların şarkıların yeniden canlanması için gerekli koşulların mevcut olduğunu anlamasi gerekiyor – sanatçılar bir kez daha bu imkana sahip çıkmalıdırlar.

Ramona Wadi: Sürgün yılları boyunca anı kavramın nasıl bir değişime uğradı? Sürgün yıllarını nasıl tanımlıyorsun?

Patricio Manns: Anıların ihanet ettiği bilinen bir gerçekliktir – bunun anamı tuhaf bir süreç vasıtasıyla  anılarımızın değişmesidir, 30 yıl süren sürgünlüğüm boyunca  ve yine, Şili’ye döndüğüm zaman hafızanın bu ihanetini yaşadığım zamanlar oldu. Bazı nedenlerden dolayı, caddeler, meydanlar, yüzler, tepeler, nehirler ve denizler bana kendisine ait olmadığım ya da anılarımdan çok daha farklı yerler olarak geldi. Bu değişimleri anılarımı anlattığım bir kitapta açıkladım.   Kendi çevrenin belirliklerinden uzakta, sürgünün gözlemleri ile bilineni kabullenmek lüksünden (zevkinden) ayrılıyorsun, hiç bir zaman güvenli değilsin, hiçbirşeyden emin değilsin, hiçbirzaman. Hergün sonu gelmeden, derinlemesine ve geri dönmeyecek şekilde yozlaştığını güçbela bu öbürdünyaya ait ruh hali içinde anlamaya başlıyorsun. İmgeler tarafından yozlaştırılmak.

RW: Sürgüne gitmeden önce yazdığın şarkılar, sürgün sırasında yazdıkların ve sonrasında yazdıkların arasında bir değişiklik var mı?

PM: Bunu düşünmek hemen hemen yaşamımı düşünmek gibi.  İlk şarkılarım mırıldandığım sorulardı, doğru sözleri bulmadan birşeyler söylemeye çalıştığım küçük müzik eserleriydi. Ancak, yaşam ilerledikçe, kavrayışın, şeyleri takdirin değişiyor.  Eğer  sanatının gücüne ulaşma ile başa çıkabilirsen,  o aynı şarkılar ya da konular, çok daha fazla düşünçe mahsülü, sezgili, geniş  derinliğe sahip bir anlatıma sahip  oluyor. Sürgün deneyimimden  önce bu derinlik mevcut değildi. Ve bu, benim çalışmalarımı analiz etmek için önemlidir. Sürgünlüğüm sırasında dünyayı tanıdım, insanları gördüm, halkı gördüm. Başka diller öğrendim ve başka müzik türleri ile tanıştım. Şili’ye başka bir insan olarak geri döndüm. Şili’yi terk eden kişi evrenin bir yerinde sıkışmış idi ve şimdi, artık ona bir ihtiyaç duyulmuyor.

RW: Sosyalist hareketlerin güç kazandığı günümüzde Latin Amerika’da Nueva Canción nasıl bir öneme sahiptir?

PM: Nueva Canción’un orjinal ruhu kayboldu; yeri devr alacak kuşak henüz ortaya çıkmadı. Ve kültür politikaları bu çıkışa yardım etmiyor.  Kendimi çalışmalarımda bu hareketin ideallerini ve vaatlerini korumaya çalışan bir yetim gibi hissediyorum, ancak Nueva Canción’un önemini vurgulamaya devam ediyorum — ve bu benim  çalışmalarımı gerekli kılıyor.

RW: Halka verdiği mesajda Nueva Canción bir değişiklik geçirdi mi?

PM: Latin Amerika’da şarkılar gelişmeye devam ediyor. Ancak, bazı zamanlar duraklamalar oluyor gibi. Geçmişin  çoşkusu ve yaratıcılığı artık yok, ve  bugün yeniden canlanma için vazgeçilmez olan  Nueva Canción’un birçok üyesi öldü. Ayrıca, somut gerçeklikler de var: zafer elde etmiş bir harekete şarkı söylemek ile yenilen bir harekete şarkı söylemek aynı şeyler değildir.  Zafere ulaşan hareketler yaratıcıya karşı şüphe ve güvensizliği beslerler. Bunun nedeni sürekli hareket halinde olan bir oluşum olmasıdır; onun geleceği önceden bilinemez.

RW: Nueva Cancion evrensel mi?  Bugün, kapitalizmin günün modası olduğu Batı’da verdiği mesaj halen geçerli mi?

PM: Nueva Canciónları (farklı ülkelerin) evrenseldir.  Hong Kong’dan New York’a kadar ülkelerden yılda birkaç kere gelip bana Nueva Canción hakkında sorular soruyorlar. En azından batı’da halen bir politik ve kültürel bir başvuru noktasıdır.

RW: Nueva Canción toplumu nasıl inceliyor?  Sosyal olan vasıtasıyla politik olan mı yoksa bunun tersi mi?

PM: Nueva Canción popüler şarkılara olağanüstü bir güç verdi, nostaljik anıların izlerini ve ataerkil gölgeleri söküp attı, onların yerine onur, gayret ve direnişi koydu-  bunlar kendileri ile çalıştığımız değerlerdir.  Örneğin günümüzde Şili’de Nueva Canción’un yeniden canlanması için koşullar mevcuttur, eğer bunu yaşatmaya girişenler bunu bu şekilde anlarlarsa ve bu fırsatı kavrarlarsa.

Ramona Wadi is Malta’da yaşayan bir yazardır: http://walzerscent.blogspot.com.

Patricio Manns ve eserleri hakkında daha fazla İspanyolca bilgi kaynakları:  http://www.manns.cl

Foto:1)Patricio Manns 2)Doğu Almanya’da 1975 yılında yayınlanan albümünün kapağı.Kapakta Che Guevara ve Şilili devrimci MIR örgütü kurucularından Miguel Enriquez’in resimleri görülüyor.

Kaynak:The Legacy of the Nueva Canción: An Interview with Patricio Manns

Çeviri: Erol Yeşilyurt

İlgili Makaleler


Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

 
%d blogcu bunu beğendi: