latin amerikan haber yorum

Arjantin’de İsyan, işçilerin yönettiği fabrikalar ve sosyal hareketler-Amy Goodman

Posted by lahy 09/01/2011

Democracynow.org medya sitesinde Amy Goodman’ın Arjantin’i ziyareti sırasında hazırladığı programlardan ilkinin tercümesi:

AMY GOODMAN: Buenos Aires, Arjantin’de yoldayız. Dün buraya geldiğimizde ilk durağımız kayıp annelerinin her perşembe günü kaybolan çocuk ve torunlarının resimlerini tutarak yürüdükleri  Mayo meydanı idi. 1983’de sona eren askeri diktatörlük döneminde 30.000 kişi kayıp oldu.

İki hafta önce burada binlerce kişi toplanıp vefat eden eski Arjantin başkanı Néstor Kirchner’i andı. Tahrip edici finansal buharlaşmadan çıkmak için mücadele yılları olan 2003-2007 arasında Arjantin’in başkanı idi. Eşi Cristina Kirchner, günümüzdeki Arjantin devlet başkanıdır. Bugün Kuzey Kore’de yapılan G-20 zirvesine katılıyor- bir grup finansmancı Wall Street Journal‘a bir ilan verip Arjantin’in G_20’den atılmasını istedi.

2001’de  Arjantin 95 milyar dolar miktarındaki borçunu ödeyemeyeceğini ilan etti. Bunu takip eden iki yılda rekor sayıda protestolar ve sosyal altüst oluşlar yaşandı, ve işsizlik en yüksek seviyeye tırmandı. Mayıs 2003’de iktidara gelir gelmez Néstor Kirchner, IMF’ye alacaklılara borç verdikleri her dolara karşı 35 cent ödeyeceklerini bildirdi. IMF, Arjantin’in borcunu yeniden düzenledi.

Néstor Kirchner ayrıca adalet sistemi ve ordu’yu reforme ederek  askeri diktatörlük döneminde işkençe ve hak ihlalleri dolayısıyla suçlananların yargılanmasının önünü açtı. …bu davalar hakkında daha sonra konuşacağız önce 2001’de ki dev sokak gösterilerinden sonra gerçekleşen ekonomik değişim hakkında konuşalım.

Burada,Buenos Aires”de Ezequiel Adamovsky ile birlikteyiz. Kendisi Buenos Aires üniversitesinde tarih hocasıdır. Aralık 2001 protestolarından sonra mahalle meclislerinde ki  öğrenci hareketine katılmiş idi.

Democracy Now!’a hoş geldiniz, Profesör Adamovsky, Ezequiel…..Arjantin’de olanları politik ve geopolitik bir çerceve içinde açıklayın.

EZEQUIEL ADAMOVSKY: Dİkkate alınması gereken en önemli nokta Arjantin’İn 1990’lı yıllarda neoliberal başkalaşımın gerçekleştirildiği en aşırı örnek olmasıdır. O zaman en radikal programa sahiptik, bu devasa bir işsizliğe, nufüsün yarıdan fazlasının fakirleşmesine yol açtı ve son olarak, 2001’de bütün ekonomik sistem çöktü.  Aynı zamanda politik sistem bir itibar krizi içinde idi. Bütün partiler aynı neoliberal tedbirleri önerdiği için halk bütün politikacılara olan inançını kayıp etti. Böylece- 2001’de—halkın büyük çoğunluğunun neoliberal tedbirleri red ettiği ve ülkenin nasıl yönetileceği konusunda kurulu partilerin hiç birini politik bir alternatif olarak görmediği bir duruma sahiptik.

İşte bu anda isyan gerçekleşti. İsyan, temelde, kemer sıkma tedbirlerinin reddi ve ayrıca, politik sistemiin reddi anlamına geliyordu. Ayaklanmanın ana sloganı ”Hepsi birden çekip gitsinler”  idi, anlamı bütün politikacıların politik sahneden çekilmesi idi. O ana kadar politik bir alternatif yoktu. Ancak isyanın en ilgi çekici yönü tam da o sırada, büyük sosyal hareketler politik temsilin yeni biçimlerini, yeni politik sloganlar ve programları denemeye başladı. Ve sözünü ettiğiniz Néstor Kirchner’in 2003’de iktidara geldikten sonra uyguladığı kararlar isyanın dile getirdiği tedbirler idi. Örneğin Yüksek Mahkeme’nin yenilenmesi 2001’de bu devasa sosyal hareketin taleplerinden biri idi.

AMY GOODMAN: Yüksek Mahkeme’nin yenilenmesinden kastınız nedir?

EZEQUIEL ADAMOVSKY: Açıklayayım—1990’lı yıllarda ki son derece büyük yolsuzluklara karışan Yüksek mahkeme üyelerini şu anda sahip olduğumuz saygı gören hakimlerle değiştiren Néstor Kirchner oldu. Bu 2001’de ki isyanın ana taleplerinden biri idi.

AMY GOODMAN: Nasıl katıldınız? 2001’de sokaklarda ki ayaklanma’da sokaklarda ne kadar insan vardı? Biliyorum bir çok kişi vardı, orta sınıf sokakta idi, öğrencilerde öyle , bankaların camlarını kırıyorlardı.

EZEQUIEL ADAMOVSKY: Doğru. Tam olarak kaç kişinin katıldığını söylemek mümkün değil. Ancak 2001 Aralık isyanında, Buenos Aires ve diğer şehirlerde milyonlarca insan sokakta idi. Orta sınıf idi ancak varoşlarda ki daha aşağı düzeydeki sınıflarda oradaydı. Neoliberal tedbirlere karşı orta sınıf ve daha alttaki sınıfların birleştiği özel bir dönemdi.

AMY GOODMAN: Bir çok kitap yazdınız, Bunlardan biri ”Yeni başlayanlar için anti-kapitalizm: Yeni kuşak özgürlükçü hareketler.” Söylemek istediğiniz nedir?

EZEQUIEL ADAMOVSKY: Bu kitap geniş bir kitleye sosyal hareketlerin o dönemde, Arjantin’de tartıştıkları fikirleri aktarmak içindi.  Her türlü fikri tartıştığımızı biliyorduk fakat bu fikirleri daha geniş kitlelere yaymak için araçlara sahip değildik.  Temel fikrimiz yeni bir şekle sahip- yeni anti kapitalist hareketlerin- doğumunu izlediğimiz şeklindeydi, yeni anti kapitalist hareket geçmişten farklı ancak aynı zamanda bu geçmiş geleneklerin mirasçısıydı, aynı zamanda yeni fikirleri hayata geçiriyor ve geçmişin hareketlerinin ulaştığından daha iyi sonuçlar elde etmeyi deniyorduk.

AMY GOODMAN: Ezequiel Adamovsky, ilgimi çekti, son kitabınızın ismi Orta Sınıfların Tarihi, ve burada, orta sınıf mevcutiyetini sürdürken ekonomik baskılar ve  ekonomik kriz nedeniyle ABD’de orta sınıflar hakkında bir dizi tartışma var. Ancak neden orta sınıfların tarihi üzeribe bir kitap yazdınız? Arjantin’de nasıl bir değişim yaşandı?

EZEQUIEL ADAMOVSKY: En azından orta sınıfın bir kısmı ile daha alt sınıflar arasında bir dayanışma olmaksızın derin bir sosyal değişme yaşanamaz. Kapitalist politik sistemin bu iki sınıfı değişik alanlara ayırdığını düşündüğüm için, politik olarak, en önemli görevimizin orta sınıfın bir bölümü ile alt sınıfları  yeni bir çeşit dayanışma ağı ve ilişkiler içinde birleştirmek olduğuna inanıyorum.

Arjantin’de orta sınıf 90’lı yıllarda yoksullaştı. kendisine ”yeni yoksullar’ denen yeni bir olgu vardı, bu kesim, eskiden orta sınıfa dahil olup da sonradan yoksullaşan kesim idi. Ve bu süreç,.., kimlik bakış açısından yoksullaşan orta sınıf ve alt sınıfın bir kimlikte buluştular. Ve tarihsel olarak bu iki grup arasında büyük bir uçurum vardı, orta sınıf genelde fakir sınıflar ile herhangi bir ilişkiden kaçınırdı. Ancak bu 90’lı yıllarda biraz değişti.  Ve bazı bakımlardan, 2001 ayaklanması bundan dolayı meydan geldi.

AMY GOODMAN: 2001 ekonomik krizinin önemli sonuçlarından biri işçiler sahipleri tarafından terk edilen fabrikalara el koymaya başlaması idi. Latin Amerika’nın en varlıklı orta sınıfı kendisini birdenbire devasa bir işsizlik ve terk edilmiş fabrikalarla dolu hayalet bir şehirde buldu.  Bundan sonra olanlar tanınmış yazar Naomi Klein ve Avi Lewis’ın yaptığı   The Take belgeselinde anlatılıyor. Buenos Aires banliyölerinden birinde, 30 işsiz oto parçaları işçisi, üretimi durdurmuş olan fabrikaya gelerek orada kalmaya başladı ve fabrikayı terk etmeyi red etti. Bütün istedikleri, sessizliğe boğulan makinelerı yeniden çalıştırmak idi..

The take belgeselinden:

”AVI LEWIS: İşçi kontrolünde iki yıldan sonra Zanon çini Fabrikası bu yeni hareketin dedesi oldu. Bugün fabrika 300 işçi ile üretimini sürdürüyor. Kararlar meclislerde alınıyor; bir işçi bir oy. Herkes aynı maaşı alıyor.

NAOMI KLEIN: Her zaman böyle değildi. Bir kaç yıl önce fabrika sahibi kazanç sağlamadığı gerekçesi ile fabrikayı kapatmak istedi.  İşçiler bu kaderi kabul etmedi. Şirketin topluma büyük borçları olduğunu ve sahip olduğu kamusal borçlar ve sübvansiyonler nedeniyle fabrikanın artık herkesin malı olduğunu söylediler.  Başkan Menem yıllarında, Zanon fabrikası korporasyon refahı için milyonlarca doları bulan yardımlar aldı, ve şirket sahipleri yine de büyük borçlara sahiptiler. Şimdi işçiler fabrikayı yeniden üretime soktuğu için geri geldi.

Fabrikanızı  geri mi alacaksınız?

LUIS ZANON:Geri alacağım.

NAOMI KLEIN: Bunu nasıl başaracaksınız?

LUIS ZANON:Hükümet bana geri verecektir.Hükümet bana geri verecektir.

AVI LEWIS: Bunun anlamı işçiler hiçbir zaman rahat olmayacaklar. Fabrika da polisin saldırı ihtimaline karşı ellerinde sapanlarla 24 saat nöbet tutuyorlar.

NAOMI KLEIN: Otoriteye karşı verdikleri, savaş sonucu Arjantin’in en büyük rock gruplarından biri onların destekleyicisi oldu: Bersuit şimdi şehirde ve konserlerini Zanon işçileirne ithaf ettiler.

BERSUIT ÜYESİ: Zanon’da ki erkeklerin yaptığı polise karşı yalnızca taşlar atarak dövüşmek oldu, çocukluğumuzda elimizde sapanlar vardı,bizde bunları kullanırdık, onlar fabrikaya el koydular.

AVI LEWIS: Ancak ana caddeyi yürürken fark ettiğimiz gibi Zanon’un gerçek silahı toplumun onlara verdiği destektir.

NAOMI KLEIN:İşçi yönetimi altındaki Zanon fabrikası hakkında ne düşünüyorsunuz?

ERKEK MÜŞTERİ:Eski patronlarını zamanında olduğundan daha iyi çalışıyor, çünkü en azından insanlar çaışıyor. Çini karolar daha ucuz  ve fabrikanın geleceği sahiplerinin elinde olduğundan daha iyidir. Bütün yaptıkları devletten subvansiyon almaktı ve parayı kendileri için harcadılar.

KADIN MÜSTERİ: Toplumun onları yüzdeyüz desteklediğini biliyorum, çünkü onlar ne çalıyorlar ne de kimseyi öldürüyorlar. Tam tersine ailelerini doyurmak için çalışıyorlar.

BERBER:İşçilerin elinde olması gereken bir çok fabrika var. Ancak politik olarak bunun uygun olmadığı görülüyor. Asıl problem budur.

Kitle: Ve şimdi üretimi, biz yaptığımıza göre, Bay Zanon buradan çek git.

NAOMI KLEIN:İşçilerin sloganı, ” Zanon, halkındır” hakkında ne düşünüyorsunuz?

LUIS ZANON:Ne söyleyebilirim?  Doğru değil. Halka ait değildir. Yatırımı ben yaptım, bütün iş benimdi. Herşeyi ben yaptım. Halkın olamaz.

AVI LEWIS: 90 milyon değeri olan bir fabrikanın önündesiniz, sen ve arkadaşların bu fabrikaya kendi çıkarlarınız için el koydunuz. Bunun için bir tanımımız var: hırsızlık deniyor.

RAUL GODOY: Başka bir tanımlama daha var:”kamulaştırma.” Ve bizim yapmaya çalıştığımız budur.

NAOMI KLEIN:Zanon işçileri fabrikanın kesin olarak kamulaştırılması taleplerini destekleyen binlerce imza topladı. Yerel hastahane ve okullara çiniler bağışladılar.

AVI LEWIS: Ve Zanon’un toplum desteğini kazanması faydalı oldu. İşçilerin fabrikaya el koymasından bu yana 6 değişik boşaltma  kararına karşı savaştılar. Her seferinde binlerce destekçi fabrikaya koşup geldiler, savunma organize ettiler ve vucutlarını makineler ile polis arasına koymaya hazırdılar.Her seferinde yargının temsilcileri geri çekildiler, fabrikayı işçi kontrolünde bıraktılar. Ve şimdi Zanon gerçekten de halkın malıdır.”

AMY GOODMAN: Avi Lewis ve Naomi Klein’in işgal altındaki fabrikalar belgeseli The Take’den bir alıntı yaptık. Profesör Ezequiel Adamovsky, görüşmemize son vermeden, fabrikalara işçiler tarafından el konulmasnın önemi, ve de bunu daha önce olanlar, yaklaşık 30.000 kişinin kaybına yol açan diktatörlük bağlamında ele alırmısınız?

EZEQUIEL ADAMOVSKY: Evet, 1976’dan sonra sahip olduğumuz diktatörlük ilk defa olarak  Arjantin’de neoliberal programı uygulamaya soktu. Ve bunun bir sonucu olarak Arjantin ekonomisinde sanayi sektörünün şiddetli bir şekilde rolü küçüldü. 90’lı yıllar boyunca binlerce şirket ülkenin bir uçundan diğerine kapandı. Ve  işgal altındaki fabrikalar hareketinin işçilerin işlerini savunmaları sonucu başladığını görmek gereklidir. Ancak bundan bir süre sonra fabrikaların işçilerin kendileri tarafından işletilebileceğini, gerçekte işadamlarından daha iyi olduklarını ispata başladılar. Arjantin’de  2002 ve 2003’de halihazırda, işçiler tarafından yönetilen ve halen işçilerin kontrolü altında olan  Latin Amerika’da ki en büyük çini fabrikası da dahil, 200’den fazla işgal altında fabrika vardı.    Bu firmaların çoğunluğu halen başarılı bir şekilde çalışıyor. Birisi yalnızca 200 örnek diyebilir. Ancak bu 200 örnek neoliberalizme karşı alternatifler olduğunu ispat konusunda büyük bir öneme sahiptir ve bu alternatifler, politkacılar ve elitler tarafından değil de, bizzat halkın kendisi tarafından test edilerek uygulandılar.

AMY GOODMAN: Ezequiel Adamovsky, bizimle görüşmenizden dolayı teşekkür ediyoruz. Buenos Aires Üniversitesinde profesördür ve en son yayınlanan kitabı: The History of the Middle Class.  Burası Democracy Now!, democracynow.org,  Savaş ve Barış raporu.

Çeviri: Erol Yeşilyurt

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

 
%d blogcu bunu beğendi: